Dagiti paktoria ti semento a kas iti naipakita ditoy ti kangrunaan a gubuayan ti carbon dioxide a mangpabara iti klima. Ngem ti dadduma kadagitoy a mangmulit ket mabalin a pagbalinen a baro a kita ti gasolina. Mabalin a sitatalged a maidulin daytoy nga asin iti pinulpullo a tawen wenno napapaut pay.
Daytoy ket sabali pay nga estoria iti serye a mangmatmatmat kadagiti baro a teknolohia ken tignay a mabalin a mangpabannayat iti panagbalbaliw ti klima, mangkissay kadagiti epektona, wenno makatulong kadagiti komunidad a mangdaer iti napartak nga agbaliwbaliw a lubong.
Dagiti aktibidad a mangiruar iti carbon dioxide (CO2), maysa a gagangay a greenhouse gas, ket makatulong iti panagbara ti atmospera ti Daga. Saan a baro ti ideya a mangala iti CO2 manipud iti angin ken mangidulin iti dayta. Ngem narigat nga aramiden, nangruna no kabaelan dagiti tattao. Ti baro a sistema solbarenna ti parikut ti polusion ti CO2 iti naiduma bassit a pamay-an. Kimikal a pagbalinenna a gasolina ti gas a mangpabara iti klima.
Idi Nobiembre 15, impablaak dagiti managsirarak manipud iti Massachusetts Institute of Technology (MIT) idiay Cambridge dagiti baro a resultada iti pagiwarnak a Cell Reports Physical Science.
Nabingay ti baro a sistemada iti dua a paset. Ti umuna a paset ramanenna ti panangbalbaliw iti carbon dioxide manipud iti angin nga agbalin a molekula a maawagan iti formate tapno makapataud iti gasolina. Kas iti carbon dioxide, ti pormat ket naglaon iti maysa nga atomo ti karbon ken dua nga atomo ti oksihena, kasta met ti maysa nga atomo ti hidrohena. Naglaon met ti pormat iti sumagmamano a dadduma pay nga elemento. Inusar ti baro a panagadal ti formate salt, a nagtaud iti sodium wenno potassium.
Kaaduan a fuel cell ket agtartaray babaen ti hidrohena, maysa a nalaka a sumged a gas a kasapulan dagiti tubo ken napreserba a tangke tapno maibiahe. Nupay kasta, mabalin met nga agtaray dagiti fuel cell babaen ti formate. Ti pormat ket addaan iti linaon ti enerhia a maipada iti hidrohena, sigun ken Li Ju, maysa a sientista kadagiti materiales a nangidaulo iti pannakapataud ti baro a sistema. Adda sumagmamano a pagimbagan ti pormate ngem iti hidrohena, kinuna ni Li Ju. Nataltalged dayta ken saan a kasapulan ti high-pressure storage.
Nangaramid dagiti managsirarak iti MIT iti fuel cell tapno masubok ti formate, a pataudenda manipud carbon dioxide. Umuna, inlaokda ti asin iti danum. Kalpasanna, naipauneg ti naglaok iti fuel cell. Iti uneg ti fuel cell, nangiruar ti formate kadagiti elektron iti kemikal a reaksion. Dagitoy nga elektron ket agayus manipud iti negatibo nga elektrodo ti fuel cell agingga iti positibo nga elektrodo, a nangkompleto iti elektrikal a sirkulo. Dagitoy nga agay-ayus nga elektron —maysa a koriente —ket adda iti 200 nga oras bayat ti eksperimento.
Ni Zhen Zhang, maysa a sientista iti materiales a makipagtrabtrabaho ken ni Li iti MIT, ket optimistiko a ti grupona ket makabael a mang-scale iti baro a teknolohia iti uneg ti maysa a dekada.
Inusar ti grupo dagiti managsirarak ti MIT ti kemikal a pamay-an tapno agbalin ti carbon dioxide a kangrunaan a ramen para iti panagpataud iti gasolina. Umuna, insarangda dayta iti solusion nga alkaline unay. Pinilida ti sodium hydroxide (NaOH), a gagangay a pagaammo kas lye. Daytoy ti mangtignay iti kemikal a reaksion a mangpataud iti sodium bicarbonate (NaHCO3), nga ad-adda a pagaammo kas baking soda.
Kalpasanna, inlukatda ti koriente. Ti koriente ket nangtignay ti baro a kemikal a reaksion a nangbingay ti tunggal atomo ti oksiheno iti molekula ti baking soda, a nangibati ti sodium formate (NaCHO2). Ti sistemada pinagbalinna ti dandani amin a karbon iti CO2 — nasurok a 96 a porsiento — iti daytoy nga asin.
Ti enerhia a kasapulan tapno maikkat ti oksihena ket maidulin kadagiti kemikal a singgalut ti formate. Napaliiw ni Propesor Li a ti pormat ket makaidulin iti daytoy nga enerhia iti adu a dekada a di mapukaw ti potensial nga enerhia. Kalpasanna, mangpataud dayta iti koriente no lumasat iti fuel cell. No ti koriente a mausar a mangpataud iti formate ket aggapu iti solar, angin wenno hydroelectric power, ti koriente a patauden ti fuel cell ket agbalinto a nadalus a gubuayan ti enerhia.
Tapno mapadakkel ti baro a teknolohia, kinuna ni Lee, “masapul a mangbiroktayo kadagiti nabaknang a geolohikal a gameng ti lye.” Inadalna ti maysa a kita ti bato a maawagan iti alkali basalt (AL-kuh-lye buh-SALT). No malaokan iti danum, agbalin dagitoy a bato a lye.
Ni Farzan Kazemifar ket maysa nga inheniero idiay San Jose State University idiay California. Ti panagsirarakna ket naipamaysa iti panagidulin ti carbon dioxide kadagiti pormasion ti asin iti uneg ti daga. Kanayon a narigat ti panangikkat iti carbon dioxide iti angin ket ngarud nangina, kunana. Isu a makaganansia no pagbalinen ti CO2 a mausar a produkto a kas iti formate. Ti gastos ti produkto ket mabalin a mangbalanse iti gastos iti produksion.
Adu ti naaramid a panagsirarak maipapan iti pannakatiliw ti carbon dioxide manipud iti angin. Kas pagarigan, nabiit pay a dineskribir ti maysa a grupo dagiti sientista idiay Lehigh University ti sabali pay a pamay-an ti panangsala iti carbon dioxide manipud iti angin ken panangbalbaliw iti dayta a baking soda. Dadduma a grupo ti panagsirarak ti mangidulin iti CO2 kadagiti espesial a bato, a pagbalinenda dayta a solido a karbon a kalpasanna mabalin a maproseso nga agbalin nga ethanol, maysa a gasolina ti arak. Kaaduan kadagitoy a proyekto ket babassit ken saan pay a dakkel ti epektona iti panangkissay iti nangato a kaadu ti carbon dioxide iti angin.
Ipakita daytoy a ladawan ti maysa a balay nga agtartaray iti carbon dioxide. Ti alikamen a naipakita ditoy pagbalinenna ti carbon dioxide (dagiti molekula iti nalabaga ken puraw a bula) nga agbalin nga asin a maawagan iti formate (dagiti asul, nalabaga, puraw, ken nangisit a bula). Mabalin ngarud nga usaren daytoy nga asin iti fuel cell tapno makapataud iti koriente.
Kinuna ni Kazemifar a ti kasayaatan a pagpiliantayo ket ti “mangkissay nga umuna iti greenhouse gas emissions.” Ti maysa a pamay-an tapno maaramid dayta ket ti panangsukat kadagiti fossil fuel kadagiti mapabaro a gubuayan ti enerhia a kas iti angin wenno solar. Paset daytoy ti panagbalbaliw nga awagan dagiti sientista a “decarbonization.” Ngem innayonna a ti panangpasardeng iti panagbalbaliw ti klima ket kasapulan ti multifaceted approach. Kasapulan daytoy baro a teknolohia tapno makatiliw iti carbon kadagiti lugar a narigat a ma-decarbonize, kinunana. Alaentayo dagiti gilingan ti asero ken paktoria ti semento, tapno dakamaten ti dua a pagarigan.
Makita met ti MIT team dagiti pagimbagan ti panangitipon iti baro a teknolohiada iti bileg ti init ken angin. Nadisenio dagiti tradisional a bateria a mangidulin iti enerhia iti adu a lawas iti tunggal gundaway. Ti panangidulin iti lawag ti init iti kalgaw agingga iti kalam-ekna wenno napapaut pay kasapulanna ti naiduma a pamay-an. “No formate fuel,” kinuna ni Lee, saanen a limitadoka uray iti seasonal storage. “Mabalin a kaputotan dayta.”
Mabalin a saan nga agsilnag a kasla balitok, ngem “Mabalinko nga ibati ti 200 a tonelada... ti formate kadagiti annakko a lallaki ken babbai,” kinuna ni Lee, “kas tawid.”
Alkaline: Adjective a mangiladawan iti kemikal a substansia a mangporma kadagiti hydroxide ions (OH-) iti solusion. Dagitoy a solusion ket maawagan pay iti alkaline (kas maikontra iti acidic) ken addaan iti pH a dakdakkel ngem 7.
Aquifer: Maysa a pormasion ti bato a makabael a mangtengngel kadagiti pagurnongan ti danum iti uneg ti daga. Agaplikar met ti termino kadagiti subsurface basins.
Basalto: Maysa a nangisit a bulkaniko a bato a kadawyan a napuskol unay (malaksid no ti panagbettak ti bulkan ket nangibati kadagiti dadakkel a bulsa ti gas iti dayta).
bond: (iti kimika) ti semi-permanente a koneksion ti nagbaetan dagiti atomo (wenno dagiti grupo dagiti atomo) iti maysa a molekula. Nabukel dayta babaen kadagiti makaawis a puersa iti nagbaetan dagiti makipaset nga atomo. Apaman a maporma dagiti singgalut, dagiti atomo ket agan-andar kas maysa a yunit. Tapno maisina dagiti mangbukel nga atomo, masapul a maipaay ti enerhia iti porma ti pudot wenno dadduma pay a radiasion kadagiti molekula.
Karbon: Maysa a kemikal nga elemento nga isu ti pisikal a nakaibatayan ti amin a biag ditoy Daga. Siwayawaya nga adda ti karbon iti porma ti graphite ken diamante. Daytoy ket napateg a paset ti karbon, apog, ken petroleo, ken kabaelanna ti kemikal a makikadua iti bagina tapno mangporma kadagiti nadumaduma a molekula nga addaan iti kemikal, biolohikal, ken komersial a pateg. (Iti panagsirarak iti klima) Ti termino a karbon ket sagpaminsan a mausar a gistay agsinnukat iti carbon dioxide tapno tumukoy iti mabalin nga epekto a mabalin nga adda iti maysa nga aramid, produkto, pagalagadan, wenno proseso iti napaut a panagbara ti atmospera.
Ti carbon dioxide: (wenno CO2) ket awan kolorna, awan angotna a gas a patauden ti amin nga animal no ti oksihena nga angsenda ket makireaksion iti taraon a nabaknang iti karbon a kankanenda. Mairuar met ti carbon dioxide no mapuoran ti organiko a banag, agraman dagiti fossil fuel a kas iti lana wenno natural a gas. Ti carbon dioxide ket maysa a greenhouse gas a mangsilaw iti pudot iti atmospera ti Daga. Pagbalinen dagiti mula ti carbon dioxide nga oksihena babaen ti photosynthesis ket usarenda daytoy a proseso a mangaramid iti bukodda a taraon.
Semento: Binder a mausar a mangtengngel iti dua a material, a pakaigapuan ti panagtangken dayta tapno agbalin a solido, wenno napuskol a kola a mausar a mangtengngel iti dua a material. (Construction) Napino a napagiling a material a mausar a mangisilpo iti darat wenno narumek a bato tapno maporma ti kongkreto. Gagangay a maaramid ti semento kas pulbos. Ngem apaman a mabasa, agbalin a napitak a slurry a tumangken no agmaga.
Kemikal: Substansia a buklen ti dua wenno ad-adu pay nga atomo a napagtipon (naisinggalut) iti naikeddeng a proporsion ken estruktura. Kas pagarigan, ti danum ket kemikal a substansia a buklen ti dua nga atomo ti hidrohena a naisilpo iti maysa nga atomo ti oksihena. Ti kemikal a pormulana ket H2O. Mabalin met nga usaren ti “kemikal” kas adjective a mangiladawan kadagiti kababalin ti maysa a substansia a resulta ti nadumaduma a reaksion iti nagbaetan dagiti nadumaduma a compound.
Chemical bond: Puersa ti panagguyod iti nagbaetan dagiti atomo a napigsa nga umdas a pakaigapuan ti panagandar dagiti naisinggalut nga elemento kas maysa a yunit. Nakapuy ti dadduma a makaawis, napigsa ti dadduma. Amin a singgalut ket agparang a mangisilpo kadagiti atomo babaen ti panagbibinninglay (wenno panagpadas a mangibinglay) kadagiti elektron.
Kemikal a reaksion: Maysa a proseso a mairaman ti panagurnos manen dagiti molekula wenno estruktura ti maysa a substansia imbes a ti panagbalbaliw ti pisikal a porma (kas pagarigan, manipud iti solido aginggana iti gas).
Kimika: ti sanga ti siensia a mangad-adal ti komposision, estruktura, tagikua, ken panagtitinnulong dagiti substansia. Usaren dagiti sientista daytoy a pannakaammo tapno adalen dagiti di pamiliar a substansia, tapno mangpataud manen kadagiti makagunggona a substansia iti adu a kaadu, wenno tapno agdisenio ken mangparnuay kadagiti baro a makagunggona a substansia. (dagiti kemikal a kompuesto) Ti kimika ket tumukoy pay iti pormula ti maysa a kompuesto, ti pamay-an a pannakaisaganana, wenno sumagmamano kadagiti tagikua daytoy. Dagiti tattao nga agtartrabaho iti daytoy a tay-ak ket maawagan iti chemist. (iti social sciences) ti abilidad dagiti tattao nga agtitinnulong, agkikinnaawatan, ken mangtagiragsak iti pannakikadua iti tunggal maysa.
Panagbalbaliw ti klima: Maysa a napateg, napaut a panagbalbaliw ti klima ti Daga. Mabalin a mapasamak daytoy iti natural wenno kas resulta dagiti aktibidad ti tao, agraman ti panangpuor kadagiti fossil fuel ken panangdalus kadagiti kabakiran.
Dekarbonisasion: tumukoy iti nairanta a panagbalbaliw nga umadayo kadagiti mangmulit a teknolohia, aktibidad, ken gubuayan ti enerhia a mangiruar kadagiti carbon-based greenhouse gas, kas iti carbon dioxide ken metane, iti atmospera. Ti kalat ket kissayan ti kaadu dagiti carbon gas a makatulong iti panagbalbaliw ti klima.
Kuriente: Ti panagayus ti karga ti koriente, a gagangay a resulta ti panaggaraw dagiti negatibo ti kargana a partikulo a maawagan iti elektron.
Elektron: maysa a negatibo ti kargana a partikulo a kadawyan nga aglikmut iti akinruar a rehion ti atomo; isu met ti agaw-awit iti koriente kadagiti solido.
Inheniero: Maysa nga agus-usar iti siensia ken matematika a mangrisut kadagiti parikut. No mausar kas berbo, ti sao nga inheniero ket tumukoy iti panangdisenio iti alikamen, material, wenno proseso a mangrisut iti parikut wenno di pay napennek a kasapulan.
Ethanol: Maysa nga arak, a maawagan met iti ethyl alcohol, nga isu ti pagbatayan dagiti inumen nga alkohol a kas iti serbesa, arak, ken espiritu. Mausar met daytoy kas solvent ken gasolina (kas pagarigan, masansan a malaokan iti gasolina).
Filter: (n.) Banag a mangipalubos iti dadduma a materiales a lumasat ken dadduma ti lumabas, depende iti kadakkelda wenno dadduma pay a kababalinda. (v.) Ti proseso ti panagpili kadagiti sumagmamano a substansia a naibatay kadagiti tagikua a kas ti kadakkel, densidad, karga, kdpy.
Pormate: Sapasap a termino para kadagiti asin wenno ester ti formic acid, maysa nga oxidized a porma ti fatty acid. (Ti ester ket maysa a carbon-based compound a nabukel babaen ti panangsukat kadagiti atomo ti hidrohena ti sumagmamano nga asido kadagiti sumagmamano a kita ti organiko a grupo. Adu a taba ken nasken a lana ket natural a mapaspasamak nga ester dagiti taba nga asido.)
Fossil fuel: Aniaman a gasolina, kas iti karbon, petroleo (krudo), wenno natural a gas, a nabukel iti las-ud ti minilion a tawen iti uneg ti Daga manipud kadagiti agruprupsa a tedda dagiti bakteria, mula, wenno animal.
Gasolina: Aniaman a substansia a mangiruar iti enerhia babaen ti makontrol a kemikal wenno nuklear a reaksion. Dagiti fossil fuel (karbon, natural a gas, ken lana) ket gagangay a fuel a mangiruar iti enerhia babaen kadagiti kemikal a reaksion no mapapudot (kadawyan agingga iti punto ti pannakauram).
Fuel cell: Maysa nga alikamen a mangbalbaliw iti kemikal nga enerhia nga agbalin nga enerhia ti koriente. Ti kadawyan a gasolina ket ti hidrohena, a ti kakaisuna a produktona ket ti alingasaw ti danum.
Heolohia: Maysa nga adjective a mangiladawan iti amin a mainaig iti pisikal nga estruktura ti Daga, dagiti materialesna, pakasaritaan, ken dagiti proseso a mapaspasamak iti dayta. Dagiti tattao nga agtartrabaho iti daytoy a tay-ak ket maawagan iti geologo.
Panagbara ti globo: In-inut a panagngato ti pakabuklan a temperatura ti atmospera ti Daga gapu iti greenhouse effect. Ti epektona ket gapuanan ti umad-adu a kaadu ti carbon dioxide, chlorofluorocarbons, ken dadduma pay a gas iti angin, nga adu kadagitoy ti iruruar dagiti aktibidad ti tao.
Hidrohena: Ti kalalainganna nga elemento iti uniberso. Kas gas, awan kolorna, awan angotna, ken nalabes ti pannakauramna. Maysa dayta a paset ti adu a gasolina, taba, ken kemikal a mangbukel iti sibibiag a tisyu. Buklen dayta ti proton (ti nukleo) ken elektron nga aglikmut iti dayta.
Innovation: (v. to innovate; adj. to innovate) Ti panagbalbaliw wenno panangpasayaat iti addan nga ideya, proseso, wenno produkto tapno agbalin a baro, nasirsirib, episiente, wenno ad-adda a makatulong.
Lye: Ti sapasap a nagan ti solusion ti sodium hydroxide (NaOH). Masansan a malaokan ti lye kadagiti lana ti nateng wenno taba ti animal ken dadduma pay a ramen tapno makaaramid iti sabon a bar.
Sientista kadagiti materiales: Maysa a managsirarak a mangad-adal iti relasion ti atomiko ken molekular nga estruktura ti maysa a material ken dagiti pakabuklan a kababalinna. Mabalin a mangpataud dagiti sientista kadagiti material kadagiti baro a material wenno analisarenda dagiti addan. Ti pananganalisar kadagiti pakabuklan a tagikua ti maysa a material, kas iti densidad, pigsa, ken punto ti pannakarunaw, ket makatulong kadagiti inheniero ken dadduma pay a managsirarak a mangpili kadagiti kasayaatan a material para kadagiti baro nga aplikasion.
Molekula: Maysa a grupo dagiti elektrikal a neutral nga atomo a mangibagi iti kabassitan a posible a kaadu ti kemikal a kompuesto. Mabalin a buklen dagiti molekula ti maysa a kita ti atomo wenno nadumaduma a kita ti atomo. Kas pagarigan, ti oksihena iti angin ket buklen ti dua nga atomo ti oksihena (O2), ken ti danum ket buklen ti dua nga atomo ti hidrohena ken maysa nga atomo ti oksihena (H2O).
Pollutant: Substansia a mangmulit iti maysa a banag, kas iti angin, danum, tattao, wenno taraon. Dadduma a mangmulit ket kemikal, kas kadagiti pestisidio. Ti dadduma pay a mangmulit ket mabalin a radiasion, agraman ti nalabes a pudot wenno lawag. Uray dagiti ruot ken dadduma pay a rumaut a kita ket mabalin a maibilang a maysa a kita ti biofouling.
Potent: Adjective a tumukoy iti banag a napigsa wenno nabileg unay (kas iti mikrobio, sabidong, agas, wenno asido).
Renewable: Adjective a tumukoy iti resource a mabalin a masukatan iti di nakedngan a tiempo (kas iti danum, berde a mula, lawag ti init, ken angin). Daytoy ket naiduma kadagiti saan a mapabaro a rekurso, nga addaan iti limitado a suplay ken epektibo a mabalin a maibus. Dagiti saan a mapabaro a rekurso ket mairaman ti lana (ken dagiti dadduma pay a fossil fuel) wenno dagiti relatibo a manmano nga elemento ken mineral.